cursusgids najaar 2022

Kennismaken met Rob Groenland

Rob Groenland, weerkundige en docent; dat gaat goed samen!
Al weer een aantal jaren verzorgt drs. Rob Groenland cursussen bij HOVO Utrecht, die zich op het snijvlak van weer en klimaat bewegen.
In dit artikel een nadere kennismaking: met zijn passie, professionele achtergrond en… de al eerder aangekondigde cursus                                            ‘Extreem weer’, een studie naar nieuwe inzichten.

Zijn passie is eigenlijk al heel vroeg ontwikkeld in de jaren 70 tijdens zijn lagere school periode. Het volgen van het weer, kijken naar wolken en verrichten van temperatuurmetingen stimuleerden hem enorm om zich verder te verdiepen in de meteorologie. Eigenlijk zit de passie hem vooral in de eigenschappen van vloeistofdynamica: het ontstaan van patronen in een fluïde en dan met name in de atmosfeer en oceaan.
Rob Groenland maakte in de jaren 80 de keuze om via een propedeuse Natuurkunde door te stromen in de doctoraal studie MFO (Meteorologie en Fysische Oceanografie) bij het Instituut voor Marien en Atmosferisch Onderzoek Utrecht (IMAU). Daar is hij ook afgestudeerd. Zijn masterscriptie schreef hij over de invloed van zwaartekrachtsgolven op het genereren van convectie in de atmosfeer.

Gevraagd naar zijn beroepsmatige leven geeft Rob aan in zijn huidige carrière vakdocent te zijn bij het KNMI en is hij actief in een klimaatadviesgroep. De focus in dit werk ligt op de vertaalslag van onderzoek naar de praktijk. Hij geeft dus veel les, verzorgt trainingen en workshops over dynamische meteorologie en klimaat(verandering). Daarnaast is hij ook verbonden aan de Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) en zit hij in de Nederlandse coördinatie groep.

Als nevenactiviteit schrijft hij ook populair wetenschappelijke artikelen voor veel vakbladen in Nederland.

Vervolgens was er natuurlijk de vraag hoe hij docent werd bij HOVO Utrecht. Dat is een beetje “bij toeval gegaan”, zegt Rob. Hij kreeg bij het KNMI van een collega te horen dat ze bij HOVO op zoek waren naar een onderzoeker die op het gebied van weer en klimaat een college zou kunnen geven. Hij heeft toen contact opgenomen en zo is het balletje gaan rollen.
Het belang van leren op latere leeftijd is voor Rob Groenland trouwens erg duidelijk. Dat zit hem met name in het scherp blijven van een generatie die ook steeds langer doorwerkt en allerlei, vaak relevante, nevenfuncties tot op hoge leeftijd vervult. En verder lijkt het hem ook heel leuk om (later) zelf in deze levensfase colleges te volgen, met name in de natuurwetenschappelijke hoek.

Komende zomer staat er weer een cursus op het programma: ‘Extreem weer’, een studie naar nieuwe inzichten. En daar wil hij beslist wel wat over vertellen om lezers enthousiast te maken. In deze serie colleges gaat hij de fysica van weersystemen op de zogeheten mesoschaal behandelen (100 bij 100 km). De beschrijving verschilt van die op grote schaal (bijvoorbeeld depressies en hogedrukgebieden). Er gelden ook net wat andere evenwichten en met de hulp van hoge resolutie wiskundige modellen gaat hij met die observaties een vergelijking maken. Een specialiteit van hem is de verdieping in de zogeheten ‘modes in convection’, dit is het spectrum van organisatiegraden die je echt kunt zien in de atmosfeer. Hij geeft een aantal voorbeelden aan de hand van radar- en satellietbeelden, maar ook duikt hij met de groep in een weermodel. Een andere specialiteit van Rob is de studie naar valwinden, hozen en tornado’s. In het verleden heeft hij (o.a. samen met Reinier van de Berg van RTL) een reeks ‘tornado-jachten’ in de VS uitgevoerd. Daar is een schat aan kennis en materiaal uitgekomen, waaraan in deze colleges aandacht wordt besteed.

Het gaat bij HOVO Utrecht over ‘verdieping’ en ‘verbreding’. Rob heeft daarom tot slot nog wat tips om zich verder te verdiepen in het vakgebied. Het eerste is natuurlijk deelnemen aan de cursus! Daarnaast zijn er een aantal goede standaardwerken in de meteorologie, zoals
Synoptische Meteorologie: Methoden Der Wetteranalyse Und -Prognose
Auteur: professor dr. Andreas Bott Taal: Duits
https://www.bol.com/nl/nl/p/synoptische-meteorologie/9200000058739315/

 

 

 

 

En de favoriet van Rob:
Fundamentals of Weather and Climate – Auteur: Robin Mcilveen – Taal: Engels
https://www.bol.com/nl/nl/p/fundamentals-of-weather-and-climate/1001004007088245/
In dit boek worden alle ruimte- en tijdschalen waarbinnen zich atmosferische fenomenen ontwikkelen heel goed weergegeven. Het werk is op propedeuse niveau geschreven, dus hij denkt dat het goed te volgen voor de meeste HOVO- cursisten.

 

 

Voor informatie over de cursus Extreem weer, klik hier

cursusgids voorjaar 2022

Dr. Kathleen Nieuwenhuisen, TOP-docent

‘Het gaat mij altijd om de studenten en cursisten…’

Kathleen Nieuwenhuisen is kunst- en cultuurhistoricus en benadert kunst multidisciplinair. Kunst is voor haar het meest boeiend als onlosmakelijk onderdeel van de samenleving waarin zij is gemaakt. Dat betekent niet dat zij niet van kunst kan genieten louter om de esthetische waarde ervan. Integendeel. Maar kunst komt voor haar tot leven als zij antwoord kan geven op de contextuele vraag wanneer, waarom, voor en door wie bepaalde kunst is gemaakt. De naam van haar onderneming is dan ook ART+CONTEXT.

Storytelling is haar passie. Het doel van haar colleges is toehoorders te inspireren mee te gaan op ontdekkingsreis naar de fascinerende wereld achter het kunstwerk, zodat zij ontdekken voor en door wie kunst met welk doel is gemaakt en waarom kunst verandert in verschillende perioden en culturen.
In 1989 studeerde zij af in Kunstgeschiedenis en Archeologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Er waren ook andere opties, maar puur vanuit haar belangstelling koos ze intuïtief voor dit vakgebied.
In 2000 promoveert zij op een multidisciplinair onderzoek aan de VU: Het Jawoord in Beeld, Huwelijksafbeeldingen in middeleeuwse handschriften (1250-1400) van het Liber Extra. Dat onderzoek vloeide voort uit haar afstudeerscriptie over middeleeuwse huwelijksvoorstellingen. Haar copromotor, dr. Peter van Dael SJ, aan wie zij, zegt Kathleen, veel te danken heeft, zag direct de mogelijkheden. Het onderzoeksterrein lag nog volledig braak. Eenmaal begonnen begreep zij waarom. In een niet gedigitaliseerde en internetloze samenleving moest zij het over de wereld verspreide en onbekende onderzoeksmateriaal – die vermaledijde huwelijksafbeeldingen in middeleeuwse handschriften! – opsporen, zich verdiepen in het canonieke en Romeinse huwelijksrecht en in de middeleeuwse huwelijksliturgie en – theologie. Er ging een wereld voor haar open.
In 2013 wordt zij door dr. Rieke Leenders gevraagd om een leergang kunstgeschiedenis bij HOVO Utrecht op te zetten. Het eerste deel, over kunst uit de prehistorie en oudheid, trok twaalf cursisten. Tijdens de tweede cursus was dat aantal verdubbeld en inmiddels is de leergang twee keer herhaald.

In 2001 begon haar HOVO-carrière bij HOVO Vrije Universiteit Amsterdam. Daarna volgde HOVO Leiden en in 2013 dus HOVO Utrecht. In 2022 begint ze ook in Nijmegen. Je kunt dus wel stellen dat Kathleen groot belang hecht aan doceren en leren in dat wat wel de derde levensfase wordt genoemd. Persoonlijk kan zij zich geen dag voorstellen zonder nieuwe kennis. De verwondering van nieuwe kennis wil zij graag ondergaan en… delen.

Haar huidige cursus ‘Triomf van het (post)modernisme’ sluit de leergang kunstgeschiedenis af met de twintigste eeuw. (Post)moderne kunst is heel andere koek dan middeleeuwse kunst. In de twintigste eeuw wordt het sinds de renaissance geldende principe, dat beeldende kunst een afspiegeling van de werkelijkheid moet zijn, losgelaten. Met alle artistieke gevolgen van dien. De twintigste eeuw begint als een beeldenstorm waarin realisme niet langer het adagium is. Maar wat dat dan wel is, komt uitgebreid aan de orde.
Haar colleges oogsten veel waardering, maar zij zegt geen ‘geheim’ te hebben, hooguit een paar educatieve kwaliteiten. Het gaat mij altijd om mijn studenten en cursisten!
Ter verdere verdieping beveelt Kathleen drie boeken aan. Ten eerste The Story of Art van Ernst Gombrich, dat haar uit haar gefragmenteerde vakgebied en middeleeuwen-specialisatie trok. Hoe? Gombrich vertelt op toegankelijke wijze in een rechte lijn, vanuit de prehistorie, hét verhaal van de kunstgeschiedenis als één geheel. Dat is uniek.
Een tweede uitmuntende studie is van haar leermeester dr. Peter van Dael S.J., De verbeelding van het Woord. De Middeleeuwen (600-1500), voortgekomen uit 25 jaar docentschap.
Tenslotte verwijst Kathleen naar het zo volledig mogelijke History of Modern Art van H.H. Arnasonn en Elizabeth C. Mansfield, met daarin tal van bronnen die context geven aan de moderne kunst. En aan te bevelen musea zijn voor haar de Duitse, op rijafstand, van hoge kwaliteit en heerlijk rustig…

Meer informatie en aanmelden:

De triomf van het (post)modernisme – deel 2                                                                                                                                                                           (Post)moderne kunst in Europa en Amerika (1945-2021).Stromingen, stijlen en bewegingen volgen elkaar op of bestaan naast elkaar. Diversiteit is het devies.  Op alle fronten. De kunsten worden uitgebreid met performances, concepten en nieuwe media zoals video’s en computers. De grenzen tussen de traditionele  kunsten vervagen. Waar gaat dat heen?

 

Maak kennis met dr. Kathleen Nieuwenhuisen

Kathleen Nieuwenhuisen is kunst- en cultuurhistoricus en benadert kunst multidisciplinair. Kunst is voor haar het meest boeiend als onlosmakelijk onderdeel van de samenleving waarin zij is gemaakt. Dat betekent niet dat zij niet van kunst kan genieten louter om de esthetische waarde ervan. Integendeel. Maar kunst komt voor haar tot leven als zij antwoord kan geven op de contextuele vraag wanneer, waarom, voor en door wie bepaalde kunst is gemaakt. De naam van haar onderneming is dan ook ART+CONTEXT.

Storytelling is haar passie. Het doel van haar colleges is toehoorders te inspireren mee te gaan op ontdekkingsreis naar de fascinerende wereld achter het kunstwerk, zodat zij ontdekken voor en door wie kunst met welk doel is gemaakt en waarom kunst verandert in verschillende perioden en culturen.
In 1989 studeerde zij af in Kunstgeschiedenis en Archeologie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Er waren ook andere opties, maar puur vanuit haar belangstelling koos ze intuïtief voor dit vakgebied.

In 2000 promoveert zij op een multidisciplinair onderzoek aan de VU Het Jawoord in Beeld, Huwelijksafbeeldingen in middeleeuwse handschriften (1250-1400) van het Liber Extra. Dat onderzoek vloeide voort uit haar afstudeerscriptie over middeleeuwse huwelijksvoorstellingen. Haar copromotor, dr. Peter van Dael SJ, aan wie zij, zegt Kathleen, veel te danken heeft, zag direct de mogelijkheden. Het onderzoeksterrein lag nog volledig braak. Eenmaal begonnen begreep zij waarom. In een niet gedigitaliseerde en internetloze samenleving moest zij het over de wereld verspreide en onbekende onderzoeksmateriaal – die vermaledijde huwelijksafbeeldingen in middeleeuwse handschriften! – opsporen, zich verdiepen in het canonieke en Romeinse huwelijksrecht en in de middeleeuwse huwelijksliturgie en – theologie. Er ging een wereld voor haar open.

HOVO
In 2013 wordt zij door dr. Rieke Leenders gevraagd om een leergang kunstgeschiedenis bij HOVO Utrecht op te zetten. Het eerste deel, over kunst uit de prehistorie en oudheid, trok twaalf cursisten. Tijdens de tweede cursus was dat aantal verdubbeld en inmiddels is de leergang twee keer herhaald.
In 2001 begon haar HOVO-carrière bij HOVO Vrije Universiteit Amsterdam. Daarna volgde HOVO Leiden en in 2013 dus HOVO Utrecht. In 2022 begint ze ook in Nijmegen. Je kunt dus wel stellen dat Kathleen groot belang hecht aan doceren en leren in dat wat wel de derde levensfase wordt genoemd. Persoonlijk kan zij zich geen dag voorstellen zonder nieuwe kennis. De verwondering van nieuwe kennis wil zij graag ondergaan en… delen.

Komend voorjaar start in Nijmegen de cursus Mode en kunst. Kleding: voor de een dagelijkse noodzaak, voor de ander een passie. Een kunst- en cultuurhistorisch overzicht van duizenden jaren kleding en afbeeldingen daarvan in kunst. Haar colleges oogsten veel waardering, maar zij zegt geen ‘geheim’ te hebben, hooguit een paar educatieve kwaliteiten. Het gaat mij altijd om mijn studenten en cursisten!
Ter verdere verdieping beveelt Kathleen drie boeken aan. Ten eerste The Story of Art van Ernst Gombrich, dat haar uit haar gefragmenteerde vakgebied en middeleeuwen-specialisatie trok. Hoe? Gombrich vertelt op toegankelijke wijze in een rechte lijn, vanuit de prehistorie, hét verhaal van de kunstgeschiedenis als één geheel. Dat is uniek.
Een tweede uitmuntende studie is van haar leermeester dr. Peter van Dael SJ, De verbeelding van het Woord. De Middeleeuwen (600-1500), voortgekomen uit 25 jaar docentschap.
Tenslotte verwijst Kathleen naar het zo volledig mogelijke History of Modern Art van H.H. Arnasonn en Elizabeth C. Mansfield, met daarin tal van bronnen die context geven aan de moderne kunst.
Aan te bevelen musea zijn voor haar de Duitse, op rijafstand, van hoge kwaliteit en heerlijk rustig…

En voor wie liever thuisblijft; vanaf 11 januari geeft Kathleen een virtuele rondleiding door vijf cultuurhistorische tentoonstellingen in New York, Londen, Frankfurt am Main en Duisburg. Dat wat in werkelijkheid onmogelijk is, wordt tijdens deze rondleidingen realiteit en dat alles vanuit uw woonkamer.

cursusgids najaar 2021

Vogels zonder veren boven uw hoofd

 

 

In 2019 reisden 71 miljoen passagiers via Schiphol en startten en landden er 515.811 vliegtuigen. Toen de presentatoren hun carrière in de luchtvaart begonnen waren die cijfers ongeveer 4 miljoen en 120.000. Het is dus heel veel drukker geworden in de lucht en waarschijnlijk ook boven uw hoofd.

 

 

 

 

 

Sip Koopmans was luchtverkeersleider bij Luchtverkeersleiding Nederland. Hij bekleedde diverse staffuncties in combinatie met het verkeersleiderschap en was lid van de Raad van Bestuur van LVNL.

Franklin van der Staaij was gezagvoerder van een Boeing 737 bij Transavia. Daarnaast is hij een expert op het gebied van luchtvaartnavigatie en geeft hij momenteel instructie op Boeing 737 vluchtsimulators.

 

 

 

 

 

U krijgt de omvang van de luchtvaart en de groei sinds 1990 te zien. U leert hoe er wordt gevlogen, hoe luchtverkeersleiding is opgebouwd en volgt hoe luchtverkeersleiders een vlucht naar Schiphol afhandelen. U ziet daarnaast hoe een verkeerspiek eruit ziet bij goede weersomstandigheden, maar ook bij een harde westerstorm als meer dan 30 vliegtuigen extra pogingen moeten doen om te landen. Soms wordt dan uitgeweken naar de luchthavens van Brussel en Londen. Geplande en mogelijke toekomstige ontwikkelingen komen aan de orde. Samen geven Franklin en Sip uitleg en informatie op het gebied van de afhandeling van het luchtverkeer.

 

 AANMELDEN VIA DE CURSUSPAGINA 

Een TOP docent… Karel Onwijn

Karel Onwijn als reisleider. ©KO

Al jaren kent HOVO Utrecht het fenomeen TOP-docent. Daarmee worden docenten bedoeld die jaren lang met succes cursussen hebben verzorgd bij HOVO Utrecht. Karel Onwijn is er zo een.

Hij geeft cursussen en colleges over de vijftien voormalige Sovjetrepublieken – oftewel de Euraziatische regio die maar liefst 550 keer de oppervlakte van Nederland is.  Door de eeuwenlange Russische invloed hebben deze landen een gemeenschappelijke cultuurhistorische achtergrond die duidelijk afwijkt van de omliggende landen. En aangezien deze  regio tot 1991 nog hermetisch was afgesloten van de buitenwereld, maakt het onderzoeken naar en reizen in deze landen heel uitdagend: Karel Onwijn voelt zich nog regelmatig een echte ontdekkingsreiziger.

Panteleimonklooster in Odessa ©KO

Over zijn studiekeuze en vakgebied vertelt Karel desgevraagd dat hij geschiedenis en politicologie heeft gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn studietijd viel samen met het aan de macht komen van Michail Gorbatsjov en de lancering van zijn nieuwe politiek van Glasnost & Perestrojka. Voor het eerst in lange tijd werd het IJzeren Gordijn stukje bij beetje opengeschoven en hij, evenals vele andere studenten, wilden daar natuurlijk alles van weten. Ze slaagden erin een studentenuitwisseling te organiseren met het Historisch Archief Instituut – de huidige Moskouse Universiteit voor Geesteswetenschappen. Daarna zou hij er meerdere langere periodes verblijven voor onderzoek en stage. Uiteindelijk is hij afgestudeerd op de geschiedenis van de internationale radio-uitzendingen van Radio Moskou, gebaseerd op participerend onderzoek, oral history en archiefonderzoek in Rusland.

Onvermijdelijk wordt aan alle TOP-docenten de vraag gesteld hoe ze bij HOVO Utrecht zijn terechtgekomen en wat hen daar deed blijven. Een pluim voor de HOVO-student is ook nu weer het antwoord dat het de studenten zelf waren die hem vasthielden. Hij zag dat de studenten bij HOVO sterk betrokken waren bij colleges en cursussen en dat ze altijd meer literatuur wilden lezen dan opgegeven – iets wat docenten bij de reguliere studenten niet gewend waren. Nadat Karel een paar keer met een HOVO-college meeliep, wist hij al snel dat hij aan dit zeer leergierige en dankbare publiek colleges wilde gaan geven. Zijn ervaring is dat de HOVO-studenten al over veel kennis en levenservaring beschikken. En dat maakt lesgeven aan hen zo interessant. Een college is nooit eenrichtingsverkeer, maar een gemeenschappelijk project met veel interactie op hoog niveau waar hij zelf ook nog steeds heel veel van leert!

Houten kerk in de Karpaten. ©KO

In het afgelopen jaar was er eigenlijk geen sprake van ‘normale’ colleges. Het was, zegt Karel, een heel spannende tijd, zeker de eerste periode toen alle colleges abrupt stopten (voorjaar 2020). Hij is HOVO Utrecht zeer erkentelijk dat hij met een handvol docenten groen licht kreeg om online verder te gaan. Dat groepje kreeg vrijwel meteen een stoomcursus Zoom en ze mochten al heel snel hun colleges gaan geven via dit prachtige medium. “Dat waren echt fantastische weken, niet in de laatste plaats dankzij de cursisten zelf, die net als wij met Zoom in het diepe sprongen, maar opvallend snel de techniek onder de knie kregen. Vooral in die periode waren de Zoom-cursussen voor velen sociale hoogtepunten van de week – velen kwamen immers nauwelijks de straat op. Mede daarom vind ik het belangrijk om veel interactie in mijn cursussen te hebben en om in ieder geval op drie momenten – aan het begin, in het midden en aan het einde – iedereen plenair en bij voorkeur met camera aan in beeld te krijgen, opdat we zien dat we niet alleen zijn. Zo zijn er in de loop van tijd leuke discussies en gesprekken geweest, ook na afloop van het college, zoals vroeger in de collegezaal”.

Karel Onwijn is bij HOVO Utrecht gelukkig nog lang niet klaar dit jaar! Er lopen nog prachtige cursussen over Rusland en de Baltische landen                                                                                                    Estland,  Letland en Litouwen. Eind augustus zal hij hopelijk ook een HOVO-reis naar deze landen begeleiden die aansluit op deze cursus.

De Maidan in Kiev. ©KO

In juni en juli de verzorgde hij de online cursus ‘Grensland’: een cultuurhistorische kennismaking met Oekraïne, dat letterlijk ‘aan de grens’ betekent (tussen Europa en Rusland) en dat het grootste land van Europa is. In deze cursus maakte de cursist uitgebreid kennis met de politieke en culturele geschiedenis van Oekraïne, waarbij ook dankbaar gebruikgemaakt wordt van de rijke vruchten van de lokale Oekraïense literatuur, film en muziek. Daar willen we met een HOVO-reis naartoe, begin oktober. De cursus is reeds gestart; op de webpagina leest u meer over de reis.

Ten slotte staat er voor de maanden november en december dit jaar een interessante collegereeks op het programma over de geschiedenis van de betrekkingen tussen Nederland en Rusland. Daarbij zullen we naast de grote lijnen ook veel aandacht besteden aan de vele historische observaties en ervaringen van Nederlanders in Rusland (inclusief de Sovjet-Unie) als die van Russen in Nederland, inclusief tsaren, kozakken en schrijvers.

In Karel Onwijn kent HOVO Utrecht een docent die wetenschap, kennis van zaken, enthousiasme en een goed verhaal weet te                                                                                      combineren. Met recht een TOP-docent!

Cursus Nederland-Rusland: Kozakken in Deventer. ©KO

Voor (toekomstige) cursisten die meer willen lezen heeft Karel Onwijn de volgende leessuggesties:

– Het Nederlandstalig standaardwerk over Rusland en de Sovjet-Unie is Een geschiedenis van Rusland van Rurik tot Poetin van Jan Willem Bezemer en Marc Jansen (Van Oorschot 1915), dat ook de nodige aandacht besteedt aan de niet-Russische republieken.

– En een laagdrempelig en luchtig Nederlandstalig reisboek over mijn regio is Vals Plat in de Oeral. Een zoektocht naar de oostgrens van Europa van Marc Hanneman (ed.)  (Uitgeverij Aspekt, 2008). 

– Natuurlijk is een bezoek aan een van de landen de beste manier om kennis te maken, waarbij de laagstdrempelige landen (zonder visumproblematie etc.) de Baltische landen, Oekraïne en Georgië zijn.

© Copyrights voor de afbeeldingen bij dit artikel: Karel Onwijn. Overname in welke vorm dan ook is niet toegestaan!

Een TOP docent… Karel Onwijn.

Panteleimonklooster in Odessa ©KO

Over zijn studiekeuze en vakgebied vertelt Karel desgevraagd dat hij geschiedenis en politicologie heeft gestudeerd aan de Universiteit van Amsterdam. Zijn studietijd viel samen met het aan de macht komen van Michail Gorbatsjov en de lancering van zijn nieuwe politiek van Glasnost & Perestrojka. Voor het eerst in lange tijd werd het IJzeren Gordijn stukje bij beetje opengeschoven en hij, evenals vele andere studenten, wilden daar natuurlijk alles van weten. Ze slaagden erin een studentenuitwisseling te organiseren met het Historisch Archief Instituut – de huidige Moskouse Universiteit voor Geesteswetenschappen. Daarna zou hij er meerdere langere periodes verblijven voor onderzoek en stage. Uiteindelijk is hij afgestudeerd op de geschiedenis van de internationale radio-uitzendingen van Radio Moskou, gebaseerd op participerend onderzoek, oral history en archiefonderzoek in Rusland.

Onvermijdelijk wordt aan alle TOP-docenten de vraag gesteld hoe ze bij HOVO Utrecht zijn terechtgekomen en wat hen daar deed blijven. Een pluim voor de HOVO-student is ook nu weer het antwoord dat het de studenten zelf waren die hem vasthielden. Hij zag dat de studenten bij HOVO sterk betrokken waren bij colleges en cursussen en dat ze altijd meer literatuur wilden lezen dan opgegeven – iets wat docenten bij de reguliere studenten niet gewend waren. Nadat Karel een paar keer met een HOVO-college meeliep, wist hij al snel dat hij aan dit zeer leergierige en dankbare publiek colleges wilde gaan geven. Zijn ervaring is dat de HOVO-studenten al over veel kennis en levenservaring beschikken. En dat maakt lesgeven aan hen zo interessant. Een college is nooit eenrichtingsverkeer, maar een gemeenschappelijk project met veel interactie op hoog niveau waar hij zelf ook nog steeds heel veel van leert!

Houten kerk in de Karpaten. ©KO

In het afgelopen jaar was er eigenlijk geen sprake van ‘normale’ colleges. Het was, zegt Karel, een heel spannende tijd, zeker de eerste periode toen alle colleges abrupt stopten (voorjaar 2020). Hij is HOVO Utrecht zeer erkentelijk dat hij met een handvol docenten groen licht kreeg om online verder te gaan. Dat groepje kreeg vrijwel meteen een stoomcursus Zoom en ze mochten al heel snel hun colleges gaan geven via dit prachtige medium. “Dat waren echt fantastische weken, niet in de laatste plaats dankzij de cursisten zelf, die net als wij met Zoom in het diepe sprongen, maar opvallend snel de techniek onder de knie kregen. Vooral in die periode waren de Zoom-cursussen voor velen sociale hoogtepunten van de week – velen kwamen immers nauwelijks de straat op. Mede daarom vind ik het belangrijk om veel interactie in mijn cursussen te hebben en om in ieder geval op drie momenten – aan het begin, in het midden en aan het einde – iedereen plenair en bij voorkeur met camera aan in beeld te krijgen, opdat we zien dat we niet alleen zijn. Zo zijn er in de loop van tijd leuke discussies en gesprekken geweest, ook na afloop van het college, zoals vroeger in de collegezaal”.

Karel Onwijn is bij HOVO Utrecht gelukkig nog lang niet klaar dit jaar! Er lopen nog prachtige cursussen over Rusland en de Baltische landen                                                                                  Estland,  Letland en Litouwen. Eind augustus zal hij hopelijk ook een HOVO-reis naar deze landen begeleiden die aansluit op deze cursus.

De Maidan in Kiev. ©KO

Verder staat er in juni en juli de cursus ‘Grensland’ op het programma: een cultuurhistorische kennismaking met Oekraïne, dat letterlijk ‘aan de grens’ betekent (tussen Europa en Rusland) en dat het grootste land van Europa is. In deze cursus maakt de cursist uitgebreid kennis met de politieke en culturele geschiedenis van Oekraïne, waarbij ook dankbaar gebruikgemaakt wordt van de rijke vruchten van de lokale Oekraïense literatuur, film en muziek. Ook daar willen we met een HOVO-reis naartoe, begin oktober. Ten slotte staat er voor de maanden november en december dit jaar een interessante collegereeks op het programma over de geschiedenis van de betrekkingen tussen Nederland en Rusland. Daarbij zullen we naast de grote lijnen ook veel aandacht besteden aan de vele historische observaties en ervaringen van Nederlanders in Rusland (inclusief de Sovjet-Unie) als die van Russen in Nederland, inclusief tsaren, kozakken en schrijvers.

In Karel Onwijn kent HOVO Utrecht een docent die wetenschap, kennis van zaken, enthousiasme en een goed verhaal weet te combineren. Met recht een TOP-docent!

Cursus Nederland-Rusland: Kozakken in Deventer. ©KO

Voor (toekomstige) cursisten die meer willen lezen heeft Karel Onwijn de volgende leessuggesties:

– Het Nederlandstalig standaardwerk over Rusland en de Sovjet-Unie is Een geschiedenis van Rusland van Rurik tot Poetin van Jan Willem Bezemer en Marc Jansen (Van Oorschot 1915), dat ook de nodige aandacht besteedt aan de niet-Russische republieken.

– En een laagdrempelig en luchtig Nederlandstalig reisboek over mijn regio is Vals Plat in de Oeral. Een zoektocht naar de oostgrens van Europa van Marc Hanneman (ed.)  (Uitgeverij Aspekt, 2008). 

– Natuurlijk is een bezoek aan een van de landen de beste manier om kennis te maken, waarbij de laagstdrempelige landen (zonder visumproblematie etc.) de Baltische landen, Oekraïne en Georgië zijn.

© Copyrights voor de afbeeldingen bij dit artikel: Karel Onwijn. Overname in welke vorm dan ook is niet toegestaan!

Cursist aan het woord: Bas de Jong

Vandaag bezoek ik HOVO-cursist Bas de Jong in zijn winkel ‘De Witte Os’ in Zeist. Het is een karakteristieke winkel in één van de bijgebouwen van Slot Zeist. Ik heb een rondleiding gekregen en in de tuin – onder het genot van een kopje koffie – geluisterd naar de kennis en ervaring van een bevlogen HOVO-cursist.

Ons gesprek begint met de vraag of ik bekend ben met Suster Bertken; deze Nederlandse dichteres liet zich in 1457 vrijwillig inmetselen in de Utrechtse Buurkerk. Ze beloofde de rest van haar leven in afzondering te wijden aan God. Vanuit haar kluis kon zij de mis volgen. En door een opening naar buiten stond zij voorbijgangers te woord. De Utrechtse bevolking beschouwde haar als een heilige. Zij heeft 57 jaar in deze kluis geleefd, bleef zichzelf intellectueel ontwikkelen en ontplooien door o.a. te schrijven en veroverde hiermee een plaats in de Nederlandse literatuurgeschiedenis.
Voor Bas is dit waar HOVO voor staat; zelfontplooiing en ontwikkeling door het volgen van cursussen draagt bij aan levensgeluk.

Bas de Jong, 61 jaar, getrouwd, vader van drie inmiddels volwassen kinderen en opa van twee kleinkinderen, is sinds 1986 eigenaar van een wijnwinkel. Naast het mooie handelsvak heeft hij behoefte aan intellectuele uitdaging. Hij leert de talen Frans, Italiaans en Spaans en volgt diverse cursussen op het culturele vlak bij onder andere het Italiaanse instituut Dante Alighieri, de Vrije Academie, Instituto Cervantes, en vanaf zijn 50e bij HOVO Amsterdam en HOVO Utrecht. In het begin van zijn carrière reisde hij veel naar wijngebieden over de hele wereld om hiervan te leren. Hij omschrijft zichzelf als ‘niet getalenteerd of hoogbegaafd maar wel een harde werker’. “Kennis opnemen is een doel op zich,” zegt hij.

“Achter elke fles wijn zit een stukje cultuur”.
Bas volgt het liefst cursussen op het gebied van cultuurgeschiedenis van de 15e en 16e eeuw, over Italië, muziek en kunst gecombineerd. Vaak na het volgen van een cursus stapte hij in het vliegtuig naar het besproken gebied. Dan een kerk bezichtigen of museum bezoeken doe je toch met heel andere ogen.

Geïnspireerd is Bas vooral door de Italiaanse filosoof en dichter Dante Alighieri. Hij volgde cursussen van HOVO-docenten José van der Helm, universitair docent Italiaanse taal en cultuur aan de Universiteit Utrecht, en drs. Ernest Kurpershoek, kunsthistoricus, docent en cultureel reisleider met een specialisatie in de Italiaanse kunstgeschiedenis en architectuur. Zij zijn wel twee favorieten van hem. “Het succes van een cursus valt of staat met de docent”, vindt Bas. “Dante groeide op in de stad Florence, werd later verbannen en reisde en leefde daarna tussen de wijngaarden”. En de rode wijn Amarone Della Valpolicella, afkomstig uit die streek wordt ingekocht voor de vakhandel.

In de winkel hangt een groot schilderij van de Mont Ventoux en de omliggende wijnstreek. Bas vertelt over de eerste toeristische beklimming van deze berg door de Italiaanse dichter Francesco Petrarca in 1336. Petrarca beweert sinds de klassieke oudheid de eerste mens te zijn die een bergtop besteeg omwille van het uitzicht van de top, louter uit begeerte om zijn bijzondere hoogte nader in ogenschouw te nemen.
Over Petrarca leerde Bas tijdens HOVO-cursussen. De lijfspreuk van Bas “wanneer je meer weet, smaakt de wijn beter” is nu van toepassing…

Een mooi voorbeeld vindt hij prof. dr. Willem Hendrik Gispen, medisch bioloog, neurowetenschapper en voormalig rector magnificus van Universiteit Utrecht, die zich na zijn pensioen in kennis bleef verdiepen, ook buiten zijn vakgebied. Zo volgde Bas een college bij hem waarin hij uitleg gaf over de mythische betekenis van de ijsvogel, en waarin een cursist/ornitholoog grappig genoeg steeds interrumpeerde omdat hij liever de biologische soort van de ijsvogel wilde onderzoeken.

Bas maakte een kader voor zichzelf waarin hij vooral verdieping van kennis op zijn eigen vakgebied vooropstelde. Sinds een paar jaar komt daar nu verbreding van dit kader bij; nieuwe disciplines zoals geologie en sterrenkunde die hem ‘gewoon veel lol’ geven.
Het afgelopen jaar was natuurlijk anders dan voorgaande jaren. Bas heeft het niet als negatief ervaren en is meegegaan in het online volgen van de cursussen. Hij geeft het advies mee online te laten voorbestaan, ook als op locatie cursus volgen weer mogelijk is.

Zijn favoriete uitje is de zomeracademie, waarin hij zich twee weken lang kan onderdompelen in cursussen. “Verrukkelijk, voor mij is op vakantie gaan dan niet meer nodig, het is een prima vervanging!”