Mesopotamië, het begin van de menselijke geschiedenis

Mesopotamië, zoals Irak eeuwenlang heeft geheten, geldt al sinds Bijbelse tijden als de plaats waar de menselijke beschaving is ontstaan. Voor die claim valt best wel iets te zeggen, zolang we het waardeoordeel negeren dat in het woord ‘beschaving’ besloten ligt. Waarom is dat? Hoe is Mesopotamië ontstaan? En wat danken we vandaag de dag nog altijd aan die oude cultuur?

De eerste stad van de wereld

In de bergen in het oosten en noorden van Mesopotamië, ontstond de landbouw die de hele samenleving op z’n kop zette. Op de riviervlakte in het zuiden groeide Uruk, ’s werelds eerste echte stad. Dat was opnieuw een revolutionaire ontwikkeling die leidde tot een nieuwe cultuur. Ook tal van andere culturele innovaties zijn in de volgende drie millennia doorgegeven aan het westen, zoals de schrijfcultuur, het koningschap, de literatuur (Gilgameš), religieuze opvattingen en het idee dat je wetten op schrift kon stellen.

Vooroordelen

Jona Lendering bespreekt in vier colleges onder meer de overgang van jagers en verzamelaars naar landbouw, het ontstaan van de steden, de machtige rijken van Assyrië, Babylonië, Perzië, Parthië en opnieuw Perzië. Maar er is ook aandacht voor de schijntegenstelling tussen Oost en West die een eerlijke kijk op de oude culturen bemoeilijkt.