Het verhaal van de aarde

Het wordingsverhaal van onze planeet is indrukwekkend en complex. In deze collegereeks staat de bewogen aardgeschiedenis centraal: van een verzengend heet begin tot de levensvriendelijke planeet van nu. Hoe heeft deze ontwikkeling plaatsgevonden en hoe is dit verhaal ontdekt?

In de zeventiende eeuw ontstond het inzicht dat gelaagde gesteenten niet in één moment zijn gevormd, maar laag voor laag een lange tijdspanne vertegenwoordigen. Daarmee werd duidelijk dat gesteenten een geschiedenis bevatten. Dit inzicht vormde een stap in het ontsluiten van de ontstaansgeschiedenis van de aarde.

Fossielen als gids

Fossielen bleken een essentieel hulpmiddel bij het indelen van de geologische tijd. Al vóór de evolutietheorie van Charles Darwin werd ontdekt dat gesteentelagen herkenbaar zijn aan hun fossielinhoud. Zo ontstond een relatieve tijdschaal, zonder exacte datering in jaren. Rond 1800 kwam de realisatie dat de ouderdom van de aarde duizeling­wekkend hoog kon zijn. Het duurde meer dan 100 jaar voordat dit inzicht breder omarmd werd. Vanaf het begin van de twintigste eeuw maakten nieuwe technieken het mogelijk de ouderdom van gesteenten in jaren te bepalen. De lange aardgeschiedenis blijkt een intensief samenspel van aardse en biologische processen. Waaruit bestaat deze wisselwerking en welke invloed heeft het leven op de aarde zelf?